فراتحلیل

گاهی وقتا پژوهش هایی مثل روانشناسی ، علوم تربیتی و .. . به نتایج متناقض می انجامد . فرا تحلیل مجموعه روشهای آماری است که برای حل تناقض حاصل از پژوهش های آزمایشی و همبستگی که به طور مستقل و در ارتباط با یک موضوع واحد انجام گرفته اند به کار می رود . فرا تحلیل نتایج مطالعات مختلف را به مقیاس مشترک تبدیک می کند و با روشهای آماری  رابطه بین ویژگی های مطالعات و یافته ها را مورد بررسی قرار می دهد .

 

در فرا تحلیل ابتدا هدف پژوهش گر مشخص و مساله تحقق به روشنی تعریف می شود . دوم از بین مطالعات موجود آنهایی که با ملاکهای پژوهش مورد نظر هماهنگی دارند نمونه گیری به عمل می آید . به طور معمول فرا تحلیل بررسی جامع تمامی جامعه مطالعات مربوط است . سوم داده های تحقیق ها جمع آوری و ویژگی های آنها بر اساس هدف تحقیق فرا تحلیلی کد گذاری و طبق بندی می شود . نتایج مطالعه به یک مقیاس کمی مشترک تبدیل می شود ، بطوری که قابل مقایسه باشد . سرانجام برای بررسی روابط بین ویژگی های مطالعات و یافته ها ،روشهای آماری مورد استفاده قرار می گیرد.

 

بطور کلی برای اجرای روش فراتحلیل ابتدا حوزه ای را انتخاب کنید که نتایج پژوهش های انجام شده در آن حوزه دو پهلو و یا مشتبه کننده باشد. سپس مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:

1.      شناسایی منابع و ارزش یابی نتایج پژوهش ها

2.      ترکیب نتایج پژوهش های انتخاب شده و مقایسه آنها با یکدیگر

3.      ارزش یابی نتایج فراتحلیل به منظور کاهش خطا

 

روزنتال 7 روش برای فرا تحلیل تدوین نموده است که علاوه بر این 7 روش به روش های  شمارش و بلوک بندی نیز اشاره کرد .

 

1-روش فیشر1. این روش به خاصل جمع لگاریتم ها معروف است. در این روش مجذور خی دو، x2، مطابق فرمول زیر محاسبه می شود:

پس از محاسبه x2سپس یا درجات آزادیdf=2N به جدول مجذور خی مراجعه و مقدار             از جدول استخراج می شود. در صورتی که  x2 استخراج شده از جدول باشد نتیجه می گیریم که  x2 محاسبه شده معنادار است.

مزایا و معایب این روش :

مروری بر تحقیقات انجام شده نشان می دهد که از این روش، خیلی زیاد مورد استفاده قرار گرفته است اما با این وجود دارای معایبی است:

الف: نتایج این روش با نتایج آزمون های ساده اولیه هم جهت نیست . چنانچه بیشتر نتایج در  یک جهت باشند حتی اگر مقادیر آنها کمتر از 5% هم نباشد آزمون نشانه فرضیه صفر را رد می کند اما P تلفیقی با استفاده از روش فیشر معنادار نمی شود.

ب: اگر نتایج دو مطالعه که هر دو به یک اندازه معنا دارند اما دارای جهت های مختلفی باشند، چنانچه بااین روش تلفیق شوند معناداری هر دو نتیجه حمایت می شود. برای مثال چنانچه در رابطه A>B است مقدار P مساوی 001/0 باشد و برای رابطه A< span=""><> مقدار P برابر 001/0 شود P مرکب آنها 01/0 می شود که هر دو را تایید می کند.

 

2- روش ادینگتون1. جمع کردن احتمالات. در این روش از فرمول زیر استفاده می شود.

3-روش واینر2. مجموع t ها بر اساس فرمول زیر محاسبه می شود، باید توجه داشت. از این روش زمانی استفاده می شود که t ها کمتر از 3 نباشد. ضمناً چنانچه df کوچکتر  از 10 باشد تقریب خوبی از نرمال حاصل نمی شود.

 

مزایا و معایب این روش :

از این روش زمانی استفاده می شود که t ها کمتر از 3 نباشد. ضمناً چنانچه df کوچکتر  از 10 باشد تقریب خوبی از نرمال حاصل نمی شود.

 

4- روش استـافر. جـمع کردن Z ها. در ایـن روش Z ها بـر اساس فرمول زیر محاسبه می شود.

5- روش ماستلر و بوش3. این روش به جمع کردن Z های وزن دار معروف است.

در این روش از نوع وزنی می توان استفاده کرد. تجربه نشان داده است که کمترین مقدار P تـلفیقی به ایـن روش تـعلق دارد. زیرا بـه کـوچکترین P های موجود وزن بیشتری داده می شود. این روش در اثر توسعه روش استافر اصل شده است.

6- روش ادینگتون : آزمون میانگین P :                                     

این روش بر پایه توزیع منحنی نرمال P ها قرار دارد و برای موقعی مناسب است که تعداد پژوهش ها مساوی یا بزرگتر از 4 باشد. عدد 12 در این فرمول به علت آن است که واریانس جامعه مورد آزمون مساوی  است.

7- روش ماستلر و بوش. در این روش میانگین z بر اساس فرمول های زیر محاسبه و مورد بحث قرار می گیرد.

در روش مورد بحث ابتدا P را به کمک جدول توزیع طبیعی به Z تبدیل می کنیم، سپس میانگین Z های استخراج شده از جدول محاسبه می شود. در مرحله بعد t جدول با درجات آزادی N-1 (N تعداد Z هاست) از جدول t استودنت استخراج و معنادار بودن آن تعیین می شود. ازاین روش زمانی استفاده می شود که تعداد z های مساوی یا بیشتر از 5 باشد.

 

 

شمارش: زمانی که فراتحلیل گر قصد دارد پژوهش های زیاد را فراتحلیلی کند می تواند از روشهایی استفاده کند. در این روش ابتدا یک جدول توافقی یا متقاطع به اندازه 2×2 تدوین می شود. سپس به منظور تعیین معنادار بودن اطلاعات جمع آوری شده از آزمون مجذور خی دو استفاده می شود. در این جدول تعداد P هایی (سطح معناداری) که به سطح معینی رسیده اند در یک خانه و بقیه P ها یعنی آنها که به سطح بحرانی موردنظر نرسیده اند ، در خانه دیگر ثبت می شوند. فراوانی مورد انتظار برای یک خانه  و برای خانه دیگر  است.سپس با استفاده از فرمول X2   این شاخص محاسبه می شود. سرانجام برای محاسبه Z از فرمول استفاده می شود. باید توجه داشت فراوانی مورد انتظار هر یک از خانه نباید از 5 کمتر باشد.

 

بلوک بندی1. در این روش میانگین ها، حجم های نمونه ها و میانگین مجموع مجذور انحراف از میانگین هر یک از گروه های آزمایشی یا مورد پژوهش را محاسبه و سرانجام به کمک آنها تاثیر هر یک از عوامل و متغیر بلوک بندی شده را با استفاده از تحلیل واریانس تعیین می کنیم. سئوالی که در این روش مطرح است این است که آیا متغیر مورد آزمایش در گروه های مختلف متفاوت است؟ برای دستیابی به پاسخ به این سئوال گفته می شود در صورتی که نسبت F محاسبه شده بزرگتر یا مساوی F استخراج شده از جدول F باشد می توان نتبجه گرفت که P های تلفیق شده از پژوهش های انجام شده دارای تفاوت معناداری هستند.

 

معایب و محاسن این روش :

روزنتال پیشنهاد می کند که این روشها ، به غیر از موارداستثنایی ، به تنهایی به کار برده نمی شود . اما توصیه می کند که هر یک از این روش ها به همراه p  تلفیقی  و برآورد اندازه اثر مورد استفاده قرار گیرند .

 

روش بیزین :

درایتون1 (1978) می گوید که دستیابی به روابط علت و معلولی عام، مستلزم تکرار آزمایش های مکرر است. از آن جا که چنین فعالیت های مستلزم طرح ریزی اولیه و هماهنگی بین محققان مختلف هستند و اجرای این هماهنگی تقریباً غیرممکن است، درایتون پیشنهاد می کند که برای حصول هدف بحث شده ، از روش های ترکیبی استفاده شود.

او در برآورد الگوی بیزین که یک روش «جمع پذیر» است، از تبدیل ریاضی و تخصیص ضرایب مختلف به داده ها استفاده می کنند. او در روش بیزین سه مرحله به شرح زیر مشخص کرده است.

الف- در مرحله ی ، محقق باید باور خود را از واقعیت بیان کند و آن را از فیلتر آماری میانگین مورد انتظار، واریانس مورد انتظار و قدرت اعتقادات در باور اولیه، عبور دهد. این سه ملاک می توانند بر اساس تجربه پیشین تحقیقات گذشته یا ترکیبی از آنها باشند. در صورتی که تجارب گذشته به صورت میانگین، انحراف استاندارد و حجم نمونه ی فرضی بیان شوند، چیزی وجود ندارد که مانع مراجعه به تحقیقات گذشته شود.

ب- مرحله دوم جمع آوری نتایج آزمایشات یا مشاهدات است. این مرحله را می توان از طریق کسب خلاصه ی آمارهایی که مشابه آنهایی هستند که از قبل تعیین شده اند، انجام داد.

ج- مرحله ی سوم عبارت است ترکیب درست نمایی و اعتقاد اولیه و شکل دادن اطلاعات پسین1. اطلاعات پسین می توانند جدید و بیشتر از اطلاعات اولیه آگاه کننده باشند.  ترکیب اطلاعات پسین با تحقیقات دیگر، درست نمایی جدیدی را به وجود می آورد

 

معایب و محاسن :

در این روش نمونه گیری می تواند تا زمانی تمام جامعه را تحت پوشش قرار دهد یا تا وقتی که آخرین مغایرت ها توجیه شوند، ادامه داشته باشد.

این روش در استفاده از ضرایب متفاوت و تبدیل های ریاضی، انعطاف پذیر است. نظریه بیزین به اندازه نمونه (n ) حساس است.

 

((میزان صحت و دقت نتایج بدست آمده از فراتحیل ))

 

- بله بطور کلی   هر گاه نتایج حاصل از پزوهش های آزمایشی و همبستگی  که بطور مستقل و در ارتباط با موضوع واحد متناقض باشد می توان از فراتحلیل استفاده کرد . می توان نتیجه گرفت که فرا تحلیل در رابطه با همه علوم کاربرد دارد و می تواند با استفاده از روشهای آماری و با بررسی روابط بین ویژگی های مطالعات و یافته ها به حل تناقض حاصل از پژوهش ها به کار آید . ( موارد زیرمی تواند تاثیری در میزان صحت نتایج حاصل از فراتحلیل باشد )

 

مزایا و معایب سایر روشهای فرا تحلیل که در صفحات قبل ذکر شده :

1-      اگر تعداد مطالعات زیاد باشد و فقط بدانیم هر مطالعه به سطح p خاصی رسیده یا خیر. روش شمارش با x2 نتایج سریعی می دهد اما برآوردی قوی از احتمال تلفیقی نیست.

2-      برای مطالعات زیاد روش بلوک بندی(به علت آنکه حجم کار زیادی را می طلبد) و روش جمع کردن احتمالات(زیرا نباید بیش از یک شود) مناسب نیستند، اما سایر روش ها قابل استفاده اند، به ویژه روش جمع کردن z ها، به همراه یک روش شمارشی، خوب است.

3-      وقتی تعداد مطالعات خیلی کم باشد، روش جمع کردن p ها مناسب است اما از روش های آزمون میانگین z و روش های شمارشی، بنا به دلایل پیشتر گفته شده باید اجتناب کرد. وقتی تعداد مطالعات کم است، توصیه می شود همراه با جمع کردن Z ها، حد اقل دو روش دیگر هم استفاده شده و نتایج هر سه گزارش شود.

4- هر P تلفیقی محاسبه شده چه کم ، چه زیاد همراه با d.f آن باید گزارش شود. توصیه شده است مؤلفان t،f یا هر آماره دیگر مطالعه خود را همراه باN و d.f گزارش کنند و به ذکر این که نتیجه معنادار شده یا نه، اکتفا نکنند تا بتوان محاسبات روش های تلفیقی را به درستی انجام داد

/ 0 نظر / 39 بازدید